Tiêu chuẩn mới về năng suất được các nhà mua hàng chú trọng – Ảnh: PHÚC TÀI
CEL Consulting – đơn vị công ty chuyên cung cấp dịch vụ tư vấn, giải pháp công nghệ và đào tạo về quản trị chuỗi cung ứng, quản lý nhu cầu và logistics – vừa đưa ra nghiên cứu cho thấy, những thay đổi, biến động liên tục mang tính cấu trúc của chuỗi cung ứng đang tác động lớn đến nhu cầu tìm kiếm nhà cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia.
Tiêu chuẩn mới với nhà cung ứng
Đặc biệt, dòng vốn FDI đăng ký mới tăng nhanh hơn nhiều so với số dự án. Dự án quy mô lớn thường đi kèm yêu cầu cao hơn về năng suất, kỹ thuật và khả năng tham gia chuỗi cung ứng.
Tại Việt Nam, khảo sát của CEL với 118 chuỗi cung ứng, thực hiện tháng 9-2026, cho thấy 61% đơn vị được hỏi đã phải thay đổi cách vận hành từ ba lần trở lên trong 12 tháng trước đó. Tỉ lệ tương đương cho biết thường nhận thông báo thay đổi trước chưa đầy 30 ngày.
Đáng chú ý, GEL chỉ ra tiêu chuẩn để trở thành nhà cung ứng cũng đang dịch chuyển. Điều này chịu tác động đến từ vận tải hàng hải, vấn đề kiểm soát xuất khẩu nguyên liệu thiết yếu, các vụ việc tấn công mạng vào hệ thống cảng gây ùn ứ các container.
Theo đó, để vào chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp không chỉ phải đáp ứng các tiêu chí bắt buộc, yếu tố nền tảng là chất lượng, chi phí, công suất, tuân thủ và giao hàng, mà còn thêm các điều kiện mới.
Đó là kết nối dữ liệu và minh bạch thông tin. Khách hàng cần đối tác trao đổi dữ liệu ổn định, cung cấp thông tin đáng tin cậy về sản xuất, tồn kho và kết nối được với quy trình số. Trong chuỗi cung ứng liên thông, luân chuyển dữ liệu hiệu quả bắt đầu quan trọng gần như luân chuyển hàng hóa.
Yêu cầu về khả năng thích ứng. Sự gián đoạn những năm qua cho thấy hiệu quả chi phí đơn thuần là chưa đủ. Nhà cung ứng cần phản ứng được trước thay đổi nhu cầu, thiếu nguyên liệu, đứt gãy nguồn cung hay thay đổi quy định.
Tiêu chí bền vững và trách nhiệm vận hành được thể hiện ở một số chuỗi, khách hàng yêu cầu nhiều hơn về dữ liệu môi trường, điều kiện lao động và truy xuất nguồn gốc.
Như vậy, trước đây nhà cung ứng chủ yếu được đánh giá qua câu hỏi “làm được gì”. Nay ngày càng nhiều khách hàng hỏi thêm “vận hành ra sao” – minh bạch, thích ứng và hợp tác đến mức nào.
Với doanh nghiệp Việt Nam, điều này có thể đồng nghĩa phải bổ sung năng lực dữ liệu, quản trị rủi ro và phối hợp với khách hàng, bên cạnh lợi thế về giá và sản xuất.
Xu hướng định hình chuỗi cung ứng
Theo đó, GEL nêu ra sáu xu hướng định hình chuỗi cung ứng năm 2027 để doanh nghiệp có sự chuẩn bị. Đó là tốc độ ra quyết định quan trọng hơn là việc xây dựng sẵn các phương án dự phòng. Khảo sát cho thấy 67% đơn vị ưu tiên cải thiện dự báo và hoạch định, chỉ 17% có kế hoạch triển khai hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) mới.
Xu hướng đưa sản xuất đến gần thị trường tiêu thụ khiến các địa điểm sản xuất phải cạnh tranh không chỉ trong ASEAN, mà với nhiều trung tâm khác ở châu Á và ngoài khu vực. Trong dây chuyền điện tử tự động hóa cao, chi phí nhân công có thể chỉ chiếm phần nhỏ, nên hiệu suất, tỉ lệ sản phẩm đạt chuẩn, thời gian giao hàng và năng lực kỹ thuật chiếm ưu thế hơn.
Cạnh tranh bằng năng suất, chất lượng và tốc độ đáp ứng – đó là điều kiện để được chọn. Để trở thành đối tác lâu dài, doanh nghiệp cần thêm giá trị riêng: cùng khách hàng cải tiến sản phẩm, chia sẻ dữ liệu và chủ động đề xuất giải pháp kỹ thuật.
Tiếp đến là xu hướng từ nhận đơn hàng đến việc cùng khách hàng thiết kế giải pháp. Có nghĩa, thay vì “bạn muốn chúng tôi sản xuất gì?”, nhà cung ứng sẽ nêu câu hỏi “chúng ta cùng giải quyết vấn đề này thế nào?”. Đây là cơ hội giúp doanh nghiệp Việt Nam giảm phụ thuộc cạnh tranh thuần túy bằng giá.
Cùng đó, trí tuệ nhân tạo (AI) đang được thử nghiệm và triển khai ở nhiều khâu như xử lý đơn hàng, mua hàng và thanh toán và là điều kiện tham gia chuỗi. Các nhà mua hàng cũng chú trọng nhiều hơn về thời gian thông quan hơn mức thuế suất ưu đãi, cũng như chú trọng vào doanh nghiệp có nhân lực kỹ thuật tốt.