Chủ tịch Tập chọn Thâm Quyến là nơi gặp thượng đỉnh lãnh đạo Mỹ – Nga, dường như để phát đi thông điệp về tham vọng công nghệ của Bắc Kinh.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến lần đầu tiên gặp thượng đỉnh ba bên với Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin bên lề hội nghị APEC diễn ra ở Thâm Quyến.
Giới phân tích đánh giá khi chọn Thâm Quyến, nơi được biết đến với tên gọi “thành phố kỳ tích” và được ví như Thung lũng Silicon của Trung Quốc, ông Tập muốn phát đi thông điệp về sức mạnh sản xuất cũng như quyết tâm vượt qua Mỹ trong mọi lĩnh vực, từ AI đến máy bay không người lái (drone).
“Thành phố này mang nhiều ý nghĩa biểu tượng”, Taylor Ogan, nhà sáng lập quỹ phòng hộ Snow Bull Capital, trụ sở tại Thâm Quyến, nhận định. “Trung Quốc muốn cho thế giới thấy hình ảnh họ dẫn đầu trong mọi lĩnh vực công nghệ”.
Người đàn ông chụp ảnh selfie khi theo dõi màn trình diễn ánh sáng trên các tòa nhà tại thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc, hôm 16/11. Ảnh: AFP
Thành phố dẫn đầu
Theo bảng xếp hạng tỷ phú Hurun, Thâm Quyến sở hữu nhiều tỷ phú hơn bất kỳ thành phố nào trên thế giới, ngoại trừ New York.
Từng bùng nổ với vai trò một trung tâm sản xuất sau khi Trung Quốc mở cửa nền kinh tế với thế giới, Thâm Quyến giờ đây là quê hương của những chiếc taxi tự lái và drone giao hàng. Những gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc như Huawei hay BYD đều đặt trụ sở tại đây. Bên cạnh các tập đoàn lớn, thành phố cũng thu hút cả những nhà khởi nghiệp say mê sáng tạo.
Dù Trung Quốc đang đối mặt với một số thách thức kinh tế, trong đó có thị trường bất động sản và sức tiêu dùng sụt giảm, Thâm Quyến lại là minh chứng sống động cho mặt sáng trong bức tranh kinh tế đất nước, nơi các doanh nghiệp liên tục cho xuất xưởng các mặt hàng công nghệ ra thị trường toàn cầu.
Trong ba quý đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu của Thâm Quyến đã tăng vọt gần 1/5 so với năm 2025, trong khi quy mô nền kinh tế chung của thành phố tăng trưởng 6% so với cùng kỳ, vượt xa mức tăng trưởng bình quân cả nước cũng như tại các đô thị lớn khác, như Bắc Kinh hay Thượng Hải. Năm ngoái, sản lượng robot công nghiệp, drone dân dụng và thiết bị in 3D đều bứt phá hơn 40%.
Theo Hứa Lợi Bình, chuyên gia nghiên cứu các vấn đề châu Á – Thái Bình Dương tại Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc, chính tốc độ tăng trưởng ấn tượng đó là lý do Chủ tịch Tập chọn Thâm Quyến làm nơi tổ chức hội nghị APEC và đón tiếp lãnh đạo Nga – Mỹ.
“Thâm Quyến đã vươn mình từ một đặc khu dựa vào chính sách trở thành hình mẫu cởi mở về thể chế, đồng thời thực hiện bước nhảy vọt ngoạn mục từ ‘công xưởng thế giới’ lên thành động lực đổi mới sáng tạo ấn tượng”, ông bình luận.
Giáo sư Astrid Nordin từ Đại học Hoàng gia London cũng đồng tình với đánh giá trên. “Chủ tịch Tập muốn mọi người trở về nhà trong trạng thái ‘choáng ngợp vì Trung Quốc'”, bà nhận xét. “Bản thân Thâm Quyến đã là một phần trong thông điệp đó. Đây là nơi phô diễn những thành tựu về công nghệ và kinh tế, đồng thời củng cố tuyên bố của Trung Quốc rằng họ vẫn mang lại cơ hội thịnh vượng giữa một thế giới ngày càng bất trắc và xung đột”.
‘Lò thử nghiệm’ của tương lai
Thâm Quyến ngày hôm nay đã trải qua một quá trình vươn lên từ nơi mà chỉ hơn 4 thập kỷ trước còn là một làng chài nằm dưới cái bóng của đặc khu Hong Kong.
Một góc khu Hoa Cường Bắc, chợ điện tử ở Thâm Quyến. Ảnh: Reuters
Năm 1980, cố lãnh đạo Trung Quốc Đặng Tiểu Bình đã thành lập đặc khu kinh tế Thâm Quyến và mở cửa đón đầu tư nước ngoài. Thành phố nhanh chóng lột xác thành một tấm gương cải cách theo định hướng thị trường, châm ngòi cho giai đoạn tăng trưởng thần tốc của Trung Quốc.
Dân số Thâm Quyến đã tăng từ chưa đầy nửa triệu người vào năm 1980 lên hơn 18 triệu người vào năm ngoái. Các nhà máy mọc lên liên tục và những tập đoàn toàn cầu như Apple sau đó cũng đổ về đây để sản xuất những sản phẩm như iPhone.
John Wang, người gốc Thiểm Tây, đã tận mắt chứng kiến cú chuyển mình của Thâm Quyến. Chuyển đến thành phố vào năm 2002 và từng làm việc trong lĩnh vực ngân hàng, Wang sau đó đã lập công ty đầu tư chuyên rót vốn vào các doanh nghiệp công nghệ cao.
“Nếu không tới Thâm Quyến, có lẽ tôi đã không tự lập công ty riêng”, ông nói.
Gia đình Wang thường xuyên nói chuyện về những bước tiến mới nhất của AI và drone ngay bên bàn ăn. “Chúng tôi có câu này về Thâm Quyến: ‘Ai đến đây cũng là để kiếm tiền'”, ông cho hay.
Eric Pan đặt chân tới Thâm Quyến vào năm 2008 để “xem chút cho biết”. Tuy nhiên, sau khi ghé thăm Hoa Cường Bắc, khu chợ điện tử chằng chịt như mê cung của thành phố, ông đã quyết định ở lại.
Làm việc trong một căn hộ nhỏ và ngủ ngay tại nhà kho, cựu kỹ sư Intel này đã thành lập công ty khởi nghiệp Seeed Studio nhằm giúp các doanh nghiệp chế tạo mẫu thử nghiệm và sản xuất mọi thứ, từ cảm biến AI đến robot. 18 năm sau, công ty của Pan tạo công ăn việc làm cho hơn 500 nhân viên và hợp tác với các nhà máy khắp Thâm Quyến.
Pan, 43 tuổi, ví siêu đô thị miền nam Trung Quốc này như một Hollywood chuyên về phần cứng và công nghệ mới. “Bạn có thể quay phim ở bất cứ đâu, nhưng Hollywood vẫn là Hollywood”, ông nói. “Thâm Quyến chính là niềm tự hào đổi mới sáng tạo công nghệ tại Trung Quốc”.
Chủ tịch Tập ngày càng tin tưởng các công ty công nghệ tại Thâm Quyến là nhân tố cốt lõi cho tương lai tự lực tự cường của đất nước và hiếm có doanh nghiệp nào quan trọng đối với Bắc Kinh hơn Huawei. Hồi tháng 9, công ty thông báo sẽ tung ra hai dòng chip AI vào năm tới như một phần trong mục tiêu “thay thế Nvidia”.
Nhưng trong cuộc cạnh tranh địa chính trị với Mỹ, hàng loạt công ty công nghệ Trung Quốc đã bị cuốn vào vòng xoáy. Năm 2019, Washington đưa Huawei vào danh sách đen vì các mối lo ngại về an ninh quốc gia. DJI Technology, gã khổng lồ drone Trung Quốc, đang phải đối mặt các lệnh hạn chế từ chính phủ Mỹ. Trong khi đó, nhiều nhà xuất khẩu địa phương cũng chịu ảnh hưởng nặng nề từ đòn thuế quan do Mỹ áp đặt.
Robot biểu diễn trong một cuộc triển lãm tại Thâm Quyến ngày 17/11. Ảnh: AFP
Dù chịu một số rào cản thương mại ở nước ngoài, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc vẫn biến đường phố và bầu trời Thâm Quyến thành “bãi thử” cho các công nghệ mới. Những tấm băng rôn chào mừng APEC được dán khắp thành phố, mời gọi du khách đến “chứng kiến những điều kỳ diệu”.
Pony AI, công ty có trụ sở tại Quảng Châu, đã triển khai dịch vụ taxi không người lái thương mại tại Thâm Quyến từ năm ngoái. Đại Đôn Phong, giám đốc đối ngoại của Pony, cho biết hãng chọn Thâm Quyến làm một trong những thị trường robot taxi đầu tiên vì cư dân và giới chức địa phương rất nhanh nhạy trong việc đón nhận những công nghệ tương lai.
“Chúng tôi muốn robot taxi trở thành một phần cuộc sống thường nhật của mọi người”, ông nói.
Vũ Hoàng (Theo WSJ, First Post, AFP, Reuters)