Tờ Kyiv Post ngày 18/7 đưa tin, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky mới đây đã vạch ra một lộ trình gồm 5 điểm nhằm giải quyết các tranh cãi lịch sử nhạy cảm và cải thiện quan hệ song phương với Ba Lan.
“Ưu tiên rất rõ ràng: tất cả chúng ta ở châu Âu cần có quan hệ láng giềng tốt đẹp, bình đẳng và cùng có lợi, dựa trên sự tôn trọng. Ba Lan đã hỗ trợ rất lớn cho Ukraine kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự và chúng tôi rất biết ơn họ. Việc hàn gắn quan hệ giữa Kiev và Warsaw có ý nghĩa đặc biệt quan trọng”, ông Zelensky cho biết.
Cụ thể, Ukraine và Ba Lan đã thống nhất về việc triển khai các biện pháp ngoại giao để giải quyết ngay những bất đồng. Kiev cũng sẽ mở các hồ sơ do Cơ quan An ninh (SBU) nắm giữ về sự kiện tại vùng Volhynia hồi thế kỷ 20, đồng thời cấp một số lượng lớn giấy phép cho công tác tìm kiếm, khai quật hài cốt.
Ngoài ra, Ukraine sẽ tăng cường ngân sách và năng lực cho Viện Tưởng niệm quốc gia để cơ quan này đại diện và bảo vệ hiệu quả hơn quan điểm lịch sử của đất nước. Bên cạnh các kế hoạch cấp nhà nước, Kiev và Warsaw cũng sẽ áp dụng những hình thức mới nhằm mở rộng giao lưu, gắn kết lịch sử và đối thoại văn hóa giữa người dân.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk đã hoan nghênh phát biểu của ông Zelensky, cho biết Warsaw sẵn sàng “đối thoại nghiêm túc và thân thiện” về cả những vấn đề hai bên cùng quan tâm lẫn những bất đồng hiện nay.
Tranh cãi giữa Ukraine và Ba Lan nổ ra sau khi Kiev quyết định đặt tên một đơn vị đặc nhiệm của nước này là “Quân nổi dậy Ukraine” (UPA). Đối với nhiều người Ukraine, UPA được xem là biểu tượng của cuộc đấu tranh giành độc lập trong Thế chiến II. Tuy nhiên, tại Ba Lan, tổ chức này gắn liền với ký ức về các vụ thảm sát ở Volhynia diễn ra từ năm 1943 – 1945, khiến khoảng 100.000 người thiệt mạng.
Văn phòng Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã cáo buộc Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky làm trầm trọng thêm rạn nứt trong quan hệ giữa Warsaw và Kiev khi tôn vinh những người cộng tác với Đức Quốc xã ở Ukraine.
Sau Ba Lan, các nghị sĩ của CH Séc đã đề xuất tước bỏ Huân chương Sư tử trắng do nước này trao tặng cho Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky vì tranh cãi xung quanh lực lượng UPA.
Việc Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky trả lại Huân chương Đại bàng trắng cho Ba Lan đã làm gia tăng căng thẳng ngoại giao giữa hai quốc gia láng giềng.