TP.HCM khởi công quốc lộ 1, quốc lộ 13: Từ hành trình tháo gỡ cơ chế đến mạng lưới đường tốc độ nhanh

Trong số các dự án khởi công lần này, quốc lộ 13 là một trong những con đường đặc biệt, được chờ đợi gần như nhiều nhất sau hành trình triển khai mở rộng trải qua nhiều thăng trầm.

Quốc lộ 13 chờ mở rộng suốt 24 năm

Từ đầu năm 2002, TP.HCM đã có chủ trương nâng cấp, mở rộng quốc lộ 13 từ quy mô khoảng 32m lên 53m. Tuy nhiên, dự án vẫn nằm đó dù cho nhiều lần thay đổi phương án đầu tư, bài toán vốn và giải phóng mặt bằng.

Đặc biệt từ năm 2017, khi khung pháp lý về đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) có những thay đổi, các dự án mới theo hợp đồng BT, BOT trên các tuyến đường hiện hữu dừng triển khai, dự án lại bế tắc.

Những năm sau đó, phương án đầu tư công cũng được đưa ra cân đo, song rất khó vì vốn quá lớn, ngân sách TP đang eo hẹp, lại phải đầu tư cho các dự án chiến lược, lĩnh vực trọng yếu khác. Không riêng gì quốc lộ 13, hơn một trăm đường hiện hữu thuộc dạng cấp bách như quốc lộ 1, quốc lộ 22 cũng mắc kẹt trong vòng luẩn quẩn thiếu vốn và thiếu cả cơ chế huy động nguồn lực.

Khi những điểm nghẽn trong huy động nguồn lực đầu tư hiện rõ qua từng con đường quá tải, đội ngũ cán bộ TP.HCM đã nỗ lực tìm kiếm giải pháp để giải bài toán hóc búa kéo dài hơn 20 năm và trả lời cho người dân về ngày mở rộng con đường này.

Khi xây dựng dự thảo Nghị quyết 98, TP.HCM đã đề xuất Trung ương những cơ chế thí điểm rất mới để giải quyết những nút thắt hạ tầng, từ BT thanh toán bằng tiền (trả chậm) đến hiện đại hóa trục đường chính đô thị theo hình thức BOT.

Đặc biệt đề xuất cho phép ngân sách TP.HCM tham gia đến 70% tổng mức đầu tư dự án BOT trên trục đường chính hiện hữu, việc giải phóng mặt bằng được tách thành dự án độc lập và làm bằng nguồn vốn ngân sách thành phố.

Sau khi Nghị quyết 98 được Quốc hội thông qua vào tháng 6-2023, sự quan tâm của các nhà đầu tư đối với các dự án PPP tại TP.HCM tăng lên, mở ra một giai đoạn phát triển mới sau nhiều năm trầm lắng.

Đáng chú ý, một số cơ chế được thí điểm đã cho thấy hiệu quả thực tiễn, trở thành kinh nghiệm quan trọng trong quá trình hoàn thiện chính sách và đã được luật hóa để mở rộng phạm vi áp dụng trên cả nước.

Cùng với Nghị quyết 98 và những cơ chế, chính sách mới được ban hành sau đó, TP.HCM đang có nhiều cách làm mới để lo chuyện đường sá, hạ tầng chiến lược. Nhiều doanh nghiệp đã tham gia gánh vác các dự án chiến lược với phương thức đầu tư đa dạng từ BOT, BT (trả bằng tiền, bằng quỹ đất). Và cũng từ đó, hai năm trở lại đây hàng loạt con đường từng nằm đó chờ vốn, chờ cơ chế nay lần lượt có ngày khởi công và chuẩn bị triển khai.

Mở từng con đường đến mạng lưới đường tốc độ nhanh

Nhìn tổng thể có thể thấy hai điểm nghẽn lớn ở cửa ngõ quốc lộ 1 và quốc lộ 13 được khởi công là quả ngọt của một hành trình nỗ lực tháo gỡ những điểm nghẽn về cơ chế, tìm kiếm những phương thức mới để huy động nguồn lực đầu tư phát triển hạ tầng TP.HCM.

Đó là điểm khởi đầu cho quá trình đầu tư hạ tầng theo trục, theo hành lang, từng bước tạo nên mạng lưới đường tốc độ nhanh xuyên từ trung tâm đến vành đai, cao tốc và các đầu mối giao thông liên vùng.

Theo quy hoạch, quốc lộ 1 và quốc lộ 13 là những đoạn tuyến nằm trong định hướng phát triển 10 trục đường tốc độ nhanh của TP.HCM. Đường tốc độ nhanh là một khái niệm khá mới mẻ, được ngành giao thông đề xuất đưa vào quy hoạch TP.

Có thể hiểu đơn giản, đây là những tuyến đường được tổ chức để dòng xe đi liền mạch, ít giao cắt, ít bị gián đoạn và ít dừng đèn đỏ, tùy điều kiện từng khu vực có thể bố trí đường trên cao, khác mức, đi ngầm hoặc kết hợp nhiều giải pháp kỹ thuật.

Với quốc lộ 13, TP.HCM đang hướng tới việc tạo thành một trục kết nối liền mạch từ khu vực Hàng Xanh đến vành đai 3 TP.HCM. Trong đó, đoạn quốc lộ 13 qua khu vực Bình Dương cũ đã được đầu tư nâng cấp, mở rộng. Tiếp nối là dự án thành phần 2, đoạn từ ranh Bình Dương cũ đến cầu Bình Triệu, được TP.HCM phê duyệt và sắp khởi công.

Còn đoạn từ cầu Bình Triệu đến Hàng Xanh đang được thành phố nghiên cứu làm, trong đó có phương án xây đường trên cao trên trục Xô Viết Nghệ Tĩnh – Đinh Bộ Lĩnh, làm cầu Bình Triệu 3, hoàn chỉnh nút giao Hàng Xanh và nút giao Đài Liệt sĩ.

Mạng lưới đường tốc độ nhanh cùng các tuyến vành đai và cao tốc liên vùng khi hoàn thành sẽ giúp hệ thống giao thông đường bộ của TP.HCM hiện đại và thông suốt hơn.

Giúp thời gian đi lại từ trung tâm TP với các đô thị vệ tinh, các vùng kinh tế được rút ngắn. Và người dân sẽ có thêm lựa chọn về nơi sống, nơi làm việc, có thêm thời gian cho gia đình, nghỉ ngơi, giải trí và sáng tạo.

Nguồn bài viết