Trung Quốc có thực sự cần Nvidia để chạy đua AI?

Vụ bê bối tình cảm liên quan đến CEO Nvidia Jensen Huang và một nữ lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc bị nghi liên quan đến hoạt động tuồn chip trí tuệ nhân tạo (AI) vào Trung Quốc, khiến câu chuyện về nguồn chip phục vụ ngành AI nước này được chú ý.

Dù Mỹ đã hạn chế việc xuất khẩu chip Nvidia, các công ty Trung Quốc như DeepSeek, Moonshot AI và Z.ai vẫn liên tục phát triển các mô hình AI mới. Điều này đặt ra câu hỏi liệu Trung Quốc có thực sự cần chip Nvidia để phát triển AI, hay có thể sử dụng chip do chính nước này sản xuất?

Chip Nvidia vẫn giữ vai trò quan trọng

Theo Hãng tin AFP ngày 10-11 phân tích, Nvidia ban đầu chuyên sản xuất chip xử lý đồ họa (GPU), vốn được thiết kế để hiển thị hình ảnh 3D trong các trò chơi điện tử. Tuy nhiên nhờ khả năng xử lý lượng dữ liệu lớn cùng lúc, loại chip này ngày càng được sử dụng nhiều để huấn luyện và vận hành các hệ thống AI.

ChatGPT ra mắt năm 2022 đã tạo ra làn sóng đầu tư vào AI trên toàn cầu. Các chính phủ và tập đoàn công nghệ liên tục tăng đầu tư để phát triển lĩnh vực này, kéo theo nhu cầu chip tăng mạnh. Nhờ đó giá trị vốn hóa của Nvidia đạt 4.500 tỉ USD, đưa hãng vào nhóm hai công ty có giá trị lớn nhất thế giới cùng Apple.

Tuy vậy, phía Washington hiện cấm xuất khẩu các dòng GPU Blackwell và Rubin cao cấp nhất của Nvidia sang Trung Quốc, với lý do lo ngại an ninh quốc gia và khả năng ứng dụng quân sự của AI tiên tiến.

Trong năm nay, Mỹ đã cho phép Nvidia bán chip H200 sang Trung Quốc sau thời gian áp dụng lệnh cấm. Đây là dòng chip có hiệu năng thấp hơn các loại cao cấp nhất của hãng. Theo chính sách mới, Mỹ sẽ thu 25% doanh thu từ việc bán dòng chip này.

Dù có cho bán, các quy định của Mỹ khiến việc bán chip H200 sang Trung Quốc vẫn gặp nhiều trở ngại. 

Bất chấp các biện pháp kiểm soát xuất khẩu, những công ty AI Trung Quốc vẫn tìm cách tiếp cận GPU Nvidia để huấn luyện mô hình.

Ông Lian Jye Su, nhà phân tích trưởng của công ty nghiên cứu thị trường Omdia, nói với Hãng tin AFP rằng các công ty Trung Quốc vẫn sử dụng chip Nvidia tiên tiến để huấn luyện các mô hình AI.

Một cách khác là các công ty Trung Quốc thuê máy chủ tại những trung tâm dữ liệu ở nước thứ ba, chủ yếu ở Đông Nam Á, nơi có sẵn chip Nvidia để xử lý dữ liệu.

Ông Stephen Wu, nhà sáng lập quỹ đầu tư Carthage Capital, đánh giá Mỹ chỉ kiểm soát việc chip được đưa đến quốc gia nào, chứ không kiểm soát ai được phép sử dụng những con chip đó.

Chẳng hạn, chip Nvidia được đặt tại các trung tâm dữ liệu ở bang Johor (Malaysia), nhưng doanh nghiệp ở Thâm Quyến (Trung Quốc) vẫn có thể đăng nhập từ xa để sử dụng sức mạnh xử lý của những con chip này.

Cố vấn Nhà Trắng Michael Kratsios từng thông tin vào mùa hè năm nay rằng Công ty Moonshot AI đã tiếp cận các chip Nvidia cao cấp tại Thái Lan.

Ngoài ra, trang công nghệ The Information hồi tháng 12-2025 đưa tin DeepSeek đã phát triển mô hình mới bằng cách sử dụng hàng nghìn chip được tháo rời ở nước ngoài rồi đưa vào Trung Quốc.

DeepSeek không đưa ra bình luận về thông tin trên. Trong khi đó Nvidia cho biết chưa tìm thấy bằng chứng cho thấy hoạt động buôn lậu chip như vậy đã xảy ra, và cho rằng khả năng này khó xảy ra.

Chip nội địa Trung thay thế được Nvidia không?

Dù chip Nvidia vẫn giữ vai trò quan trọng, các nhà sản xuất Trung Quốc đang từng bước phát triển những lựa chọn thay thế.

Theo ông Poe Zhao – nhà sáng lập ấn phẩm phân tích Hello China Tech, chip Nvidia vẫn giúp các công việc AI ở cấp độ cao được thực hiện nhanh và dễ dàng hơn, nhưng chúng không còn là con đường duy nhất.

Vấn đề lớn nhất hiện nay là chi phí. Việc huấn luyện AI bằng chip Trung Quốc thường mất nhiều thời gian hơn và đòi hỏi nhiều công sức kỹ thuật hơn.

Huawei hiện là đối thủ hàng đầu của Nvidia tại Trung Quốc, dù vẫn còn khoảng cách về năng lực. DeepSeek được cho là sẽ sử dụng chip Huawei để huấn luyện mô hình AI lớn tiếp theo.

Ông Lian Jye Su nhận định chip sản xuất trong nước Trung Quốc đang cải thiện nhanh chóng và nhiều khả năng sẽ có thêm các thỏa thuận hợp tác trong lĩnh vực này.

Hồi tháng 9, Huawei cho biết thế hệ chip AI tiếp theo của hãng sẽ sẵn sàng vào quý 1-2027, sớm hơn ba quý so với kế hoạch ban đầu.

Theo ông Stephen Wu, để tăng sức mạnh xử lý của chip nội địa, các công ty AI Trung Quốc cần sử dụng số lượng chip lớn hơn.

Cách làm này khiến các doanh nghiệp phải sử dụng nhiều điện hơn và tốn kém chi phí hơn. Tuy nhiên họ vẫn có thể chấp nhận, vì giá điện ở Trung Quốc thấp và chip trong nước được nhà nước trợ cấp.

Chip Nvidia vẫn giúp các doanh nghiệp phát triển AI nhanh và hiệu quả hơn, nhưng Trung Quốc hiện đã có thêm lựa chọn từ các nhà sản xuất trong nước. Theo ông Poe Zhao, vấn đề không chỉ là chip Trung Quốc có thể thay thế chip Nvidia hay không, mà còn là các doanh nghiệp phải tốn bao nhiêu chi phí để sử dụng những dòng chip này.

Nguồi bài viết