TS Aimée R. Kreimer: ‘Còn nhiều câu hỏi về ngừa ung thư cần nhà khoa học trẻ Việt Nam’

TS Aimée R. Kreimer, Viện Ung thư Quốc gia Mỹ cho rằng vẫn còn nhiều câu hỏi quan trọng trong phòng ngừa HPV và nghiên cứu ung thư cần nhà nghiên cứu trẻ Việt Nam tham gia tìm lời giải.

Trở lại Việt Nam sau một năm nhận giải chính VinFuture 2025 trị giá 3 triệu USD, TS Aimée R. Kreimer – nhà dịch tễ học bệnh truyền nhiễm, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Ung thư Quốc gia Mỹ (NCI), cho biết muốn mở rộng hợp tác trong khoa học và xây dựng các nghiên cứu về phòng ngừa ung thư. Trao đổi với VnExpress, TS Kreimer cho biết các nhà khoa học trẻ của Việt Nam đang có nhiều cơ hội, đặc biệt trong bối cảnh Chính phủ ngày càng đầu tư nhiều hơn cho khoa học và công nghệ.

TS.Aimée R. Kreimer cùng với TS Douglas R. Lowy, TS John T. Schiller, và GS Maura L. Gillison đã có những khám phá và phát triển vaccine HPV nhằm phòng ngừa các khối u do virus papilloma ở người (HPV) gây ra. Trong đó, phác đồ tiêm chủng liều đơn của TS Kreimer (đã được WHO khuyến nghị áp dụng) đã mở rộng đáng kể khả năng tiếp cận vaccine tới người dân.





TS Aimée R. Kreimer tại lễ trao giải VinFuture 2025. Ảnh: Giang Huy

TS Aimée R. Kreimer tại lễ trao giải VinFuture 2025. Ảnh: Giang Huy

– Trở lại Việt Nam sau gần một năm nhận giải thưởng VinFuture, bà có thể chia sẻ về việc này?

– Trở lại Việt Nam là điều rất đặc biệt đối với tôi. Nhận giải thưởng VinFuture là một vinh dự to lớn, nhưng điều đọng lại sâu sắc nhất là cơ hội mà giải thưởng mở ra để kết nối với cộng đồng khoa học Việt Nam và cùng đóng góp vào tầm nhìn chung về cải thiện sức khỏe toàn cầu.

Công việc của tôi luôn mang tính quốc tế và hợp tác, và tôi coi chuyến thăm này là cơ hội để xây dựng những mối quan hệ có thể trở thành các quan hệ đối tác khoa học thực chất. Tôi đặc biệt hào hứng trước việc Việt Nam ngày càng đầu tư nhiều hơn cho khoa học và công nghệ, cũng như tiềm năng hợp tác trong những thách thức y tế công cộng quan trọng, trong đó có các bệnh ung thư liên quan đến HPV.

– Bà và nhóm nghiên cứu dự kiến những hướng hợp tác nào với các nhóm nghiên cứu tại Việt Nam?

– Mặc dù chúng tôi chưa chính thức thiết lập hợp tác nghiên cứu với các cơ sở của Việt Nam, việc nhận Giải thưởng VinFuture đã mở ra những cơ hội quý giá để gắn kết với cộng đồng khoa học và y tế công cộng.

Chuyến thăm lần này đặc biệt quan trọng vì giúp tôi được lắng nghe, trao đổi ý tưởng với các nhà khoa học và bác sĩ lâm sàng Việt Nam, đồng thời hiểu rõ hơn về các ưu tiên và cơ hội của đất nước trong phòng ngừa HPV và nghiên cứu ung thư.

Tôi nhận thấy tiềm năng hợp tác ở các lĩnh vực dịch tễ học HPV, nghiên cứu vaccine và đánh giá các chương trình tiêm chủng. Kinh nghiệm dẫn dắt các thử nghiệm lâm sàng quốc tế quy mô lớn của tôi, đặc biệt là sự hợp tác lâu dài với các nhà nghiên cứu tại Costa Rica, là một mô hình cho kiểu quan hệ đối tác bền vững, cùng có lợi mà tôi hy vọng có thể phát triển với các nhà khoa học Việt Nam.

– Các nghiên cứu của bà có thể hỗ trợ như thế nào cho việc thiết kế và đánh giá chương trình tiêm chủng HPV?

– Nghiên cứu của chúng tôi cung cấp bằng chứng có thể trực tiếp định hướng chính sách tiêm chủng HPV quốc gia. Thông qua các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên quy mô lớn, chúng tôi đã chứng minh rằng chỉ một liều vaccine HPV có hiệu quả bảo vệ mạnh trước HPV16 và HPV18 dai dẳng (không bị cơ thể đào thải sau từ 1 đến 2 năm). Hai tuýp này gây ra khoảng 70% số ca ung thư cổ tử cung.

Bằng chứng này có ý nghĩa quan trọng đối với các quốc gia đang tìm cách mở rộng độ bao phủ tiêm chủng, đặc biệt ở những nơi mà chi phí và hậu cần cho việc tiêm nhiều liều từng là rào cản. Thực tế, việc áp dụng lịch tiêm một liều đã giúp các quốc gia tiếp cận thêm hàng triệu bé gái. Tôi rất mong có cơ hội trao đổi sâu hơn về cơ sở khoa học của tiêm chủng HPV một liều với những người đang dẫn dắt việc triển khai tiêm chủng HPV tại Việt Nam. Phổ biến rõ ràng các kết quả nghiên cứu về HPV là một ưu tiên cốt lõi trong công việc của tôi.

Ngoài hiệu quả vaccine, nghiên cứu của chúng tôi còn xem xét độ bền của khả năng bảo vệ và tình trạng nhiễm HPV tại nhiều vị trí giải phẫu khác nhau. Kết hợp lại, những phát hiện này có thể giúp các quốc gia đưa ra quyết định dựa trên bằng chứng về lịch tiêm chủng, đánh giá tác động của chương trình và xây dựng các chiến lược hiệu quả hơn để phòng ngừa các bệnh ung thư liên quan đến HPV.

– Với phác đồ vaccine HPV một liều, những câu hỏi khoa học nào đã được giải đáp và những vấn đề nào cần tiếp tục nghiên cứu khi triển khai tại các quốc gia?

– Hành trình khoa học hướng tới tiêm chủng HPV một liều là một ví dụ đặc biệt thú vị về cách nghiên cứu phát triển. Thử nghiệm vaccine HPV tại Costa Rica, khởi động năm 2004, ban đầu được thiết kế để đánh giá lịch tiêm ba liều. Tuy nhiên, vào năm 2011, nhóm chúng tôi đã công bố một phát hiện bất ngờ: những phụ nữ được tiêm ít hơn ba liều dường như có mức độ bảo vệ tương đương với những người tiêm đủ. Quan sát này đã dẫn đến nhiều năm nghiên cứu bổ sung và cuối cùng là các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên được thiết kế để đánh giá tiêm chủng một liều.

Một trong những thử nghiệm đó, ESCUDDO, được tiến hành tại Costa Rica với hơn 20.000 bé gái, đã chứng minh rằng một liều vaccine HPV nhị giá hoặc cửu giá (phòng 2 chủng hoặc 9 chủng – PV) mang lại khả năng bảo vệ không kém hơn so với hai liều trước nhiễm HPV16 và HPV18 dai dẳng trong vòng 5 năm. Những phát hiện này đã cung cấp bằng chứng quan trọng ủng hộ tiêm chủng một liều.

Cũng đã có những bằng chứng đáng khích lệ về độ bền của khả năng bảo vệ. Trong thử nghiệm Costa Rica ban đầu, gần như tất cả phụ nữ được tiêm một liều vẫn có kháng thể dương tính với HPV16 và HPV18 sau 16 năm kể từ khi tiêm.

Tuy vậy, vẫn còn những câu hỏi quan trọng. Chúng ta cần hiểu rõ hơn về độ bền lâu dài của khả năng bảo vệ đối với các sản phẩm vaccine khác nhau, hiệu quả của vaccine ở các quần thể và nhóm tuổi khác nhau, cũng như khả năng bảo vệ trước nhiễm HPV tại các vị trí giải phẫu ngoài cổ tử cung.

Cũng cần đánh giá các chương trình tiêm chủng vận hành như thế nào trong điều kiện thực tế và cách tốt nhất để tiếp cận những nhóm dân cư vốn ít được tiếp cận dịch vụ y tế.

Bằng chứng ủng hộ tiêm chủng một liều hiện nay đã rất vững chắc, nhưng cần tiếp tục nghiên cứu và giám sát để tối đa hóa tác động đối với sức khỏe cộng đồng.

Các hướng hợp tác nghiên cứu

– Những hướng nghiên cứu nào về HPV và phòng ngừa ung thư phù hợp để Việt Nam tham gia?

– Có một số cơ hội quan trọng cho Việt Nam. Thứ nhất, việc triển khai và sau đó đánh giá quá trình, tác động của tiêm chủng HPV cho các bé gái ở nhiều nhóm tuổi. Tiếp cận nhiều nhóm tuổi ngay trong giai đoạn đầu đưa vaccine vào sử dụng có thể đẩy nhanh khả năng bảo vệ ở cấp độ cộng đồng và giúp các quốc gia tiến nhanh tới mục tiêu loại trừ ung thư cổ tử cung.

Các nghiên cứu về độ bao phủ vaccine, chiến lược triển khai và tác động của tiêm chủng ở các nhóm tuổi khác nhau có thể cung cấp bằng chứng giá trị để định hướng chính sách quốc gia và các nỗ lực tiêm chủng trong tương lai. Điều này có thể bao gồm việc theo dõi tỷ lệ nhiễm HPV và những thay đổi trong phân bố các tuýp HPV sau tiêm chủng.

Thứ hai, nghiên cứu kết hợp tiêm chủng HPV với sàng lọc ung thư cổ tử cung có thể giúp xác định những chiến lược hiệu quả nhất để giảm tỷ lệ mắc và tử vong do ung thư cổ tử cung. Tiêm chủng và sàng lọc là hai cách tiếp cận bổ trợ cho nhau, và cả hai đều quan trọng để đẩy nhanh việc loại trừ căn bệnh này.

Cuối cùng, nghiên cứu trên các nhóm dân số đặc biệt, bao gồm người sống chung với HIV, có thể cung cấp bằng chứng quan trọng về hiệu quả vaccine và phòng ngừa ung thư ở những nhóm có nguy cơ sức khỏe nền khác nhau. Điều quan trọng là những nghiên cứu này không chỉ mang lại lợi ích cho Việt Nam. Chúng có thể tạo ra bằng chứng hữu ích cho các quốc gia khác ở Đông Nam Á và trên toàn cầu.

– Ngoài hợp tác nghiên cứu, bà nhìn thấy những cơ hội hợp tác nào trong đào tạo nhà khoa học trẻ, trao đổi chuyên môn và nâng cao năng lực nghiên cứu tại Việt Nam?

– Phát triển thế hệ nhà khoa học tiếp theo là một trong những khoản đầu tư quan trọng nhất mà một quốc gia có thể thực hiện. Tôi nhận thấy có rất nhiều cơ hội cho các nhà nghiên cứu Việt Nam, đặc biệt là các nhà nghiên cứu trẻ, tham gia vào các hợp tác nghiên cứu quốc tế, thử nghiệm lâm sàng, nghiên cứu dịch tễ học và nghiên cứu phòng thí nghiệm chuyên sâu.

Chính kinh nghiệm làm việc với các đồng nghiệp tại Costa Rica đã cho tôi thấy giá trị của những quan hệ đối tác lâu dài, trong đó chuyên môn khoa học được chia sẻ và các nhà nghiên cứu địa phương giữ vai trò dẫn dắt. Hợp tác thành công không nên chỉ đơn thuần là chuyển giao kiến thức từ quốc gia này sang quốc gia khác, mà cần xây dựng năng lực lãnh đạo khoa học tại chỗ và trao quyền cho các nhà nghiên cứu phát triển và dẫn dắt các chương trình nghiên cứu của riêng mình.

Để những nỗ lực này bền vững, cần có cam kết lâu dài từ các cơ quan, tổ chức, đầu tư vào cơ sở hạ tầng nghiên cứu, nguồn tài trợ ổn định, sự hướng dẫn của các nhà khoa học đi trước và cơ hội để các nhà khoa học trẻ xây dựng sự nghiệp nghiên cứu độc lập. Mục tiêu là xây dựng những quan hệ đối tác tiếp tục phát triển và tạo ra những đóng góp khoa học lâu dài, kể cả khi một dự án riêng lẻ đã kết thúc.

– Dự định của bà trong việc kết hợp với các nhà khoa học Việt Nam thực hiện các nghiên cứu tiếp theo?

– Tôi rất mong có cơ hội cùng phát triển các nghiên cứu hợp tác với các nhà khoa học Việt Nam. Vẫn còn nhiều câu hỏi quan trọng chưa có lời giải trong phòng ngừa HPV, nghiên cứu ung thư, và những câu hỏi đó sẽ được hưởng lợi từ sự tham gia của Việt Nam.

Tôi đặc biệt quan tâm đến các cơ hội đánh giá hiệu quả và độ bền của vaccine HPV, nghiên cứu dịch tễ học nhiễm HPV và đánh giá tác động của các chương trình tiêm chủng. Lý tưởng nhất, đây sẽ là những hợp tác do nhà nghiên cứu chủ động khởi xướng, trong đó các nhà khoa học Việt Nam là đối tác khoa học bình đẳng và giữ vai trò dẫn dắt. Tôi hy vọng chuyến thăm này có thể góp phần đặt nền móng cho những cơ hội như vậy.





TS Kreimer tại Hội nghị Thúc đẩy phòng ngừa và kiểm soát HPV tại Việt Nam vừa qua. Ảnh: VinUni

TS Kreimer tại hội nghị Thúc đẩy phòng ngừa và kiểm soát HPV tại Hà Nội, ngày 12/11. Ảnh: VinUni

– Bà đánh giá thế nào về cách Việt Nam đang đầu tư và thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ?

– Tôi rất phấn khởi trước cam kết của Việt Nam trong việc thúc đẩy khoa học và công nghệ. Đổi mới sáng tạo khoa học không chỉ thiết yếu cho phát triển kinh tế mà còn cho việc giải quyết những thách thức lớn về sức khỏe con người và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Bản thân Giải thưởng VinFuture đã phản ánh nhận thức của Việt Nam rằng khoa học có thể tạo ra tác động mang tính chuyển đổi cho xã hội, và những tiến bộ khoa học cần mang lại lợi ích cho mọi người trên khắp thế giới.

Điều tôi thấy đặc biệt hào hứng là cơ hội gắn kết cam kết quốc gia này với hợp tác khoa học quốc tế. Bằng cách đầu tư vào cơ sở hạ tầng nghiên cứu, hỗ trợ các nhà nghiên cứu trẻ và thúc đẩy quan hệ đối tác giữa các tổ chức Việt Nam và quốc tế, Việt Nam có tiềm năng trở thành một nước đóng góp ngày càng quan trọng cho các khám phá và đổi mới khoa học toàn cầu.

Tôi mong được chứng kiến sự phát triển này và hy vọng có thể đóng góp thông qua các hợp tác trong tương lai.

Nam Nguyễn




Nguồn bài viết

Chia sẻ bài báo