Tỷ giá trung tâm đang neo cao nhất 11 tháng để tạo “vùng đệm” dự phòng cho cuối năm, trong khi giá USD ngân hàng ổn định, còn ‘chợ đen’ giảm sâu bởi đầu cơ hạ nhiệt.
Ngân hàng Nhà nước niêm yết tỷ giá trung tâm phiên cuối tuần ở mức 25.254 đồng, nối dài chuỗi đi lên 5 phiên liên tiếp.
Tỷ giá trung tâm được nhà điều hành công bố hàng ngày, là cơ sở để các ngân hàng xác định giá mua bán USD trong biên độ cho phép (+/-5%). Mức này được tính toán dựa trên diễn biến tỷ giá thị trường liên ngân hàng, rổ tiền tệ các đối tác thương mại lớn, cân đối vĩ mô và mục tiêu chính sách. Với biên độ 5%, ngân hàng được phép giao dịch đô la Mỹ trong vùng 23.991-26.516 đồng.
So với đầu tháng, tỷ giá trung tâm đã tăng khoảng 50 đồng. Đây là tuần điều chỉnh mạnh nhất trong một năm qua, đưa tỷ giá này neo ở mức cao nhất kể từ tháng 8/2025. Nhưng thị trường không chạy theo nhịp tăng này.
Tại các ngân hàng, đô la Mỹ giữ giá tương đối ổn định và chưa chạm trần cho phép. Cuối tuần trước, Vietcombank và VietinBank lần lượt bán ra 26.475 và 26.490 đồng, nhích khoảng 30 đồng so với đầu tháng, nhưng thấp hơn mức tháng 8/2025 – thời điểm tỷ giá lên cao kỷ lục. Tại một số ngân hàng quy mô nhỏ hơn, tỷ giá gần như đi ngang và giao dịch khoảng 4-4,5% biên độ cho phép.
Giá USD trên thị trường tự do (còn gọi là “chợ đen”) lại lội ngược dòng. Mỗi USD “chợ đen” được mua bán quanh 26.370-26.410 đồng, giảm đến 200 đồng so với đầu tháng. So với giai đoạn cao điểm hồi cuối tháng 3, khi giá bán vọt lên 28.150 đồng, mỗi đồng bạc xanh mất khoảng 1.750 đồng, tức 6%.
Nói với VnExpress, PGS. TS Nguyễn Quốc Anh, giảng viên cao cấp Khoa Ngân hàng, Đại học Kinh tế TP HCM, cho rằng biến động trái chiều giữa các kênh tỷ giá không phải nghịch lý. Đây là kết quả giữa chiến lược điều hành chủ động của Ngân hàng Nhà nước với cung cầu thực tế trên thị trường.
Nhà điều hành liên tục nâng tỷ giá trung tâm là sự phòng vệ chủ động, theo ông Quốc Anh. Tỷ giá này đang ở mức cao nhất 11 tháng bởi áp lực đồng USD phục hồi mạnh. Chỉ số DXY, thước đo sức mạnh đồng bạc xanh, tăng hơn 2,5% từ đầu năm, vượt xa biến động tỷ giá ngoại hối trong cùng giai đoạn. Nói cách khác, tỷ giá trung tâm đang “đuổi theo” diễn biến thế giới một cách có kiểm soát.
Tại họp báo thường kỳ đầu tháng này, cơ quan điều hành gọi đây là “kết quả rất đáng khích lệ”, giúp tăng niềm tin của nhà đầu tư vào thị trường nội địa, đặc biệt là đầu tư nước ngoài.
Đánh giá tích cực không chỉ đến từ phía nhà điều hành. Trong báo cáo công bố tuần trước, Ngân hàng United Overseas Bank (UOB) nhận xét cơ chế điều hành của Ngân hàng Nhà nước phản ánh cách tiếp cận thận trọng và linh hoạt để kiểm soát áp lực giảm giá của đồng nội tệ, mà không gây ra các biến động bất thường trên thị trường.
Trong khi đó, giá USD tại ngân hàng và thị trường tự do được quyết định bởi cung cầu thực của thị trường. Theo ông Quốc Anh, nguồn cung ngoại tệ hiện khá dồi dào nhờ kiều hối, hoạt động du lịch và sự quyết liệt trong giải ngân vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Trong khi đó, nhu cầu lại ở vùng trũng bởi giữa năm là giai đoạn nhập khẩu chưa nhộn nhịp. Nhu cầu thanh toán các đơn hàng lớn phục vụ mùa cuối năm chủ yếu dồn vào quý IV.
“Cung dồi dào hơn cầu nên các ngân hàng giữ mặt bằng tỷ giá ổn định”, ông nhận xét.
Kiểm đếm USD tại một chi nhánh ngân hàng ở TP HCM, năm 2022. Ảnh: Thanh Tùng
Yếu tố lãi suất càng củng cố trạng thái ổn định của tỷ giá qua kênh ngân hàng. Lãi suất tiền gửi USD hiện ở mức 0%, trong khi lãi huy động tiền đồng có xu hướng đi lên. Theo nhóm phân tích Công ty Chứng khoán VNDirect, chênh lệch lãi suất VND và USD nới rộng giúp hạn chế hoạt động đầu cơ tỷ giá, đồng thời kích thích doanh nghiệp nước ngoài giữ lại lợi nhuận để tái đầu tư, hưởng mặt bằng lãi suất cao.
Đà giảm sâu của giá USD tự do chủ yếu do tâm lý đầu cơ hạ nhiệt. Theo ông Quốc Anh, giao dịch ngoại tệ tại ngân hàng ngày càng thuận lợi và tâm lý ngại rủi ro pháp lý của người dân với thị trường phi chính thức đang tác động mạnh đến tỷ giá tự do. Kết quả là từ giá bán cao hơn ngân hàng khoảng 1.800 đồng hồi tháng 3, hiện USD trên thị trường tự do lùi về sát, thậm chí thấp hơn ở một số nhà băng.
Bổ sung thêm, bà Lý Thị Hiền, Trưởng phòng phân tích cấp cao khách hàng cá nhân tại Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam (YSVN), cho rằng thị trường vàng ảnh hưởng không nhỏ đến đà giảm của giá USD tự do.
Từ đầu năm tới nay, vàng trong nước và thế giới lần lượt mất 2-4,5%. Cộng thêm xu hướng sắp tới kim loại quý có thể tiếp tục đi xuống, dẫn tới tâm lý nắm giữ USD bên ngoài hệ thống ngân hàng nguội dần, qua đó giảm áp lực tỷ giá trong ngắn hạn.
“Tuy nhiên, dư địa giảm thêm gần như không còn do tỷ giá tự do đã về ngang hoặc dưới ngưỡng bán ra tại các ngân hàng thương mại”, bà Hiền nói.
Theo các chuyên gia, sự phân hóa của các kênh tỷ giá hiện nay báo hiệu biến động trên thị trường ngoại hối những tháng tới. PGS. TS Nguyễn Quốc Anh dự báo từ tháng 9 trở đi, tỷ giá dao động mạnh và nhanh hơn. Đây là giai đoạn xuất hiện nhiều thông tin quan trọng từ bên ngoài, như quyết định lãi suất của Fed và các sự kiện địa chính trị tác động trực tiếp đến sức mạnh đồng bạc xanh.
Ở trong nước, nhu cầu ngoại tệ cũng có thể tăng vọt khi doanh nghiệp phải thanh toán các đơn hàng nhập khẩu phục vụ mùa cuối năm.
Dù cảnh báo sóng tỷ giá dồn về cuối năm, nhiều nhóm phân tích đồng thuận rằng biến động vẫn trong tầm kiểm soát của nhà điều hành. Nhóm phân tích Công ty Chứng khoán VNDirect dự báo tỷ giá năm nay dao động khoảng 1-2% bởi nguồn cung ngoại tệ được cải thiện. Việc này là nhờ FDI giải ngân mạnh, xuất khẩu tăng tốc và xu hướng vay vốn quốc tế của ngân hàng, doanh nghiệp trong nước.
Cùng góc nhìn, bà Lý Thị Hiền cho rằng ngoại hối kênh ngân hàng trong ngắn hạn đi ngang hoặc nhích nhẹ. Theo bà, đồng bạc xanh vẫn được nâng đỡ bởi rủi ro địa chính trị và kỳ vọng lãi suất Mỹ, nên tỷ giá khó quay đầu giảm. Nhưng áp lực tăng chưa lớn nhờ thanh khoản tiền đồng ổn định và tỷ giá tự do đang đi xuống.
Trong khi đó, UOB dự báo tỷ giá giảm dần theo thời gian, tức là đồng VND mạnh lên. Cụ thể, tỷ giá ở khoảng 26.500 đồng trong quý III, 26.400 đồng quý IV năm nay, rồi lùi về 26.300 đồng trong quý I và 26.100 đồng vào quý II/2027. Cơ sở cho kịch bản này là kinh tế vĩ mô tích cực, cách điều hành tỷ giá trong biên độ của Ngân hàng Nhà nước. Cùng với đó, chứng khoán Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi từ cuối tháng 9 giúp thu hút dòng vốn nước ngoài đầu tư gián tiếp lên tới hàng chục tỷ USD.
Thông điệp với doanh nghiệp, theo ông Quốc Anh, khá rõ ràng. Nhà nhập khẩu có thể tận dụng giai đoạn thấp điểm hiện nay để tối ưu chi phí thanh toán, nhưng cần nhìn vào đà tăng của tỷ giá trung tâm để có sự chuẩn bị, tránh bị động khi tỷ giá biến động mạnh trong ba tháng cuối.
Ngược lại, doanh nghiệp xuất khẩu, vốn thu ngoại tệ rồi bán lại cho ngân hàng, nên chủ động quản trị rủi ro bằng các công cụ phái sinh như hợp đồng kỳ hạn hay hoán đổi.
Phương Đông