Bộ Chính trị đặt mục tiêu đưa vào vận hành ba khu thử nghiệm bay và ít nhất một trung tâm R&D quốc gia về phương tiện bay không người lái (UAV).
Theo Kết luận ngày 28/9 về khai thác, quản trị và bảo vệ không gian tầm thấp, Bộ Chính trị thống nhất nhận thức chung, xác định đây là tài nguyên quốc gia, không gian phát triển mới của đất nước, không gian chủ quyền đặc biệt. Do đó, Bộ yêu cầu nâng cao năng lực tự chủ về công nghệ, hạ tầng và dữ liệu để phát triển lĩnh vực này.
Việt Nam phấn đấu đưa tỷ lệ nội địa hóa các dòng UAV chủ lực phục vụ sản xuất đạt trên 30-40% vào năm 2030 và trên 85% vào năm 2045. Ba khu thử nghiệm bay cấp quốc gia sẽ được xây dựng cùng với tối thiểu một trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm quốc gia về UAV, với mục tiêu đưa vào vận hành từ nay đến 2030.
Đến 2045, kinh tế không gian tầm thấp sẽ trở thành ngành kinh tế – kỹ thuật quan trọng, một trong những động lực tăng trưởng mới, có năng lực cạnh tranh cao trong khu vực và đóng góp khoảng 1,5% GDP quốc gia.
UAV H-X2, mẫu máy bay không người lái tích hợp hệ thống AI tự động săn tìm và tiêu diệt mục tiêu do Việt Nam phát triển. Ảnh: Trọng Đạt
Để đạt các mục tiêu trên, Kết luận yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật về khai thác, quản trị và bảo vệ không gian tầm thấp. Nghiên cứu tích hợp các yêu cầu liên quan vào quy hoạch quốc gia và quy hoạch đô thị. Các khu vực bay thử nghiệm, khu vực hạn chế và khu vực cấm bay cũng cần được xác định rõ.
Mô hình quản trị quốc gia về kinh tế không gian tầm thấp sẽ được xây dựng theo hướng thống nhất, hiện đại, dựa trên dữ liệu và nền tảng số. Việc quản lý phân theo khu vực hoạt động, độ cao, loại hình và mức độ rủi ro, bao quát từ đăng ký, định danh, cấp phép đến điều hành, giám sát đến kiểm tra và xử lý vi phạm.
Trong năm 2027, các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về hạ tầng, thiết bị và công nghệ quản lý được xây dựng, hoàn thiện theo tiêu chuẩn quốc tế. Năng lực thử nghiệm, kiểm định, chứng nhận và đánh giá sự phù hợp cũng được nâng cao.
Nhà nước giữ vai trò định hướng, dẫn dắt thị trường ban đầu thông qua cơ chế đặt hàng, thí điểm và ứng dụng trong khu vực công. Doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học được khuyến khích tham gia nghiên cứu, phát triển, sản xuất và thương mại hóa UAV.
Bộ Chính trị yêu cầu ưu tiên đầu tư hạ tầng thiết yếu phục vụ quản trị, khai thác và bảo vệ không gian tầm thấp theo hướng đồng bộ, hiện đại, dùng chung và có khả năng tích hợp, liên thông với hệ thống quản lý vùng trời, điều hành bay quân sự, dân dụng cùng các hệ thống quản lý chuyên ngành khác. Việt Nam sẽ phát triển công nghiệp không gian tầm thấp theo hướng lưỡng dụng, từng bước làm chủ công nghệ lõi gồm quản lý không lưu tầm thấp, chế tạo, điều khiển phương tiện bay tầm thấp, xử lý dữ liệu bay tự động, công nghệ thông tin kết nối và định vị, công nghệ vật liệu, an toàn và an ninh.
Kết luận cũng yêu cầu thành lập các khu phức hợp công nghệ, cụm công nghiệp sản xuất và khu thử nghiệm bay UAV cấp quốc gia. Các doanh nghiệp nghiên cứu, sản xuất, thử nghiệm, thương mại hoá sản phẩm, dịch vụ UAV phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu sẽ được hưởng chính sách hỗ trợ, ưu đãi về thuế, tín dụng, đất đai.
UAV được định hướng khai thác trong nhiều lĩnh vực như logistics, nông nghiệp, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, giám sát hạ tầng, phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, cấp cứu y tế và đô thị thông minh. Các công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới có thể được áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, với phạm vi, thời hạn, tiêu chí đánh giá và cơ chế giám sát cụ thể.
Việc phát triển nguồn nhân lực cho lĩnh vực cũng được quan tâm, trong đó các trường đại học được khuyến khích xây dựng chương trình đào tạo về UAV, kinh tế không gian tầm thấp và các ngành nghề mới liên quan, gắn với doanh nghiệp và nhu cầu của thị trường lao động.
Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đang phối hợp với tỉnh Điện Biên, Bộ Quốc phòng và một số doanh nghiệp triển khai đề án thử nghiệm có kiểm soát về phát triển kinh tế không gian tầm thấp. Theo kế hoạch, khoảng 6.000 chuyến bay thử nghiệm sẽ được thực hiện tại Điện Biên và kết quả sẽ là cơ sở tham chiếu để hoàn thiện chính sách quốc gia cho lĩnh vực này.
Trọng Đạt
- Việt Nam lần đầu có dịch vụ chuyển hàng lên núi bằng UAV
- ‘Việt Nam cần nơi thử nghiệm thiết bị bay không người lái’