Hệ thống điện mặt trời Dầu Tiếng đã đi vào vận hành – Ảnh: N.KH.
Xuân Cầu Holdings vừa công bố dự án quy mô hơn 7.700 tỉ đồng để triển khai Nhà máy điện mặt trời Dầu Tiếng 5. Đây không phải là dự án đầu tư thông thường để bán điện cho EVN, mà sẽ bán điện trực tiếp cho khách hàng lớn theo cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA).
Tại sao không bán điện cho EVN mà bán trực tiếp cho khách hàng?
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Đức Minh – Phó tổng giám đốc Công ty CP Năng lượng DT5.1 (thành viên của Xuân Cầu Holdings), chủ đầu tư dự án – tiết lộ dự án tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp theo mô hình qua lưới điện quốc gia được quy định tại Nghị định 57/2025.
Cụ thể, hiện công ty đã ký hợp đồng chênh lệch (CfD – thỏa thuận tài chính giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn qua lưới điện quốc gia) với khách hàng. Doanh nghiệp cũng đã hoàn tất các thủ tục đăng ký tham gia cơ chế DPPA và hợp đồng với EVN để đồng bộ với tiến độ COD.
Với công suất đặt là 562,5 MWp tương đương công suất phát điện 450 MW, tích hợp Hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) dự kiến đi vào vận hành vào tháng 12-2027, ông Minh cho hay việc lựa chọn cơ chế DPPA là phù hợp với xu thế và nhu cầu thực tế của thị trường.
Bởi sau khi cơ chế giá ưu đãi (FIT) kết thúc, DPPA mở ra kênh bán điện theo cơ chế thị trường, minh bạch, dài hạn và trực tiếp tới khách hàng.
Nhiều tập đoàn FDI công nghệ cao đang đầu tư tại Việt Nam có cam kết sử dụng 100% năng lượng tái tạo (RE100, ESG), có nhu cầu mua điện sạch trực tiếp kèm chứng chỉ năng lượng tái tạo. Vì thế, DPPA giúp kết nối nguồn điện sạch với nhóm khách hàng này.
“Cơ chế DPPA có dư địa phát triển rất lớn. Làn sóng FDI xanh, cam kết của Việt Nam và lộ trình hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh sẽ khiến nhu cầu điện sạch trực tiếp tăng nhanh.
DPPA vừa giúp doanh nghiệp phát điện đa dạng hóa đầu ra, vừa giúp khách hàng chủ động nguồn điện sạch – đây là mô hình đôi bên cùng có lợi và là xu hướng tất yếu” – ông Minh nói.
Cùng đó, đại diện Xuân Cầu Holdings cũng cho hay với hạ tầng và kinh nghiệm vận hành cụm Dầu Tiếng 1-2-3 mà tập đoàn này đã đầu tư trước đó (đóng góp hơn 900 triệu kWh/năm), nên khẳng định cam kết tiến độ, chất lượng và hiệu suất – những yếu tố then chốt để giành được hợp đồng DPPA với các nhà đầu tư FDI.
Thúc đẩy thị trường điện cạnh tranh, chuyển dịch năng lượng
Như vậy cùng với doanh nghiệp đầu tiên ký hợp đồng DPPA là Nhà máy Điện mặt trời TTC Đức Huệ 2 bán điện cho Samsung Thái Nguyên, đây được xem là doanh nghiệp thứ hai công bố công khai việc tiến hành các bước thủ tục để tham gia DPPA. Bên cạnh đó, cùng nhiều nhà đầu tư khác đang tìm hiểu, đàm phán và triển khai các bước đi tới ký kết DPPA để tham gia vào cơ chế này.
TS Nguyễn Huy Hoạch, chuyên gia của Hội đồng nghiên cứu khoa học thuộc Tạp chí Năng Lượng Việt Nam, cho rằng việc nhà sản xuất điện bán trực tiếp cho khách hàng thay vì EVN giúp thúc đẩy thị trường. Đặc biệt khi có nhiều nhà đầu tư tham gia sẽ càng thúc đẩy cho thị trường điện cạnh tranh phát triển mở rộng, đặc biệt là thị trường bán buôn và bán lẻ cạnh tranh.
Từ đó thúc đẩy minh bạch hóa giá điện, đa dạng hóa chủ thể tham gia và nâng cao hiệu quả các nguồn lực, phù hợp với quá trình chuyển dịch năng lượng khi đáp ứng nhu cầu sử dụng điện sạch của Việt Nam.
Trước đó, khi trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Quốc Trung – Phó tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) – đánh giá tiềm năng mở rộng DPPA là rất lớn.
Đặc biệt đối với nhóm khách hàng sử dụng điện lớn, doanh nghiệp FDI, khu công nghiệp, doanh nghiệp xuất khẩu, các tập đoàn có cam kết ESG, Net Zero hoặc cần chứng minh tỉ lệ sử dụng năng lượng tái tạo trong chuỗi cung ứng.
Dự án tiên phong là “phòng thí nghiệm chính sách”
Nhìn nhận với vai trò là một trong những dự án đầu tiên tham gia ký kết DPPA, đại diện Xuân Cầu Holdings cho rằng khi một dự án cụ thể hiện thực hóa được hợp đồng DPPA với khách hàng FDI, sẽ chứng minh cơ chế không chỉ nằm trên giấy mà khả thi trên thực tế. Từ đó tạo niềm tin cho cả nhà đầu tư nguồn điện lẫn khách hàng sử dụng điện, và cho các tổ chức tài trợ vốn.
“Các dự án tiên phong còn đóng vai trò “phòng thí nghiệm chính sách”, quá trình triển khai thực tế sẽ bộc lộ những điểm cần điều chỉnh về phí DPPA, thanh toán, hợp đồng mẫu…, giúp cơ quan quản lý hoàn thiện khung pháp lý nhanh và sát thực tiễn hơn” – ông Minh nhìn nhận khi cho rằng cơ chế này giúp thúc đẩy thị trường điện cạnh tranh, xã hội hóa đầu tư nguồn điện và nâng cao sức hấp dẫn của môi trường đầu tư – nhất là với dòng vốn FDI xanh, công nghệ cao.